Bilans energetyczny – Alloweat

Bilans energetyczny to zakładka, w której z danych klienta (wzrost, masa, wiek, aktywność) wyliczasz jego dzienne zapotrzebowanie kaloryczne i ustawiasz docelowe założenia diety. To kalkulator i symulator zarazem - pokazuje nie tylko, ile kalorii klient potrzebuje teraz, ale też prognozuje, jak długo zajmie osiągnięcie celu przy konkretnych założeniach. Wartości z tej zakładki są bezpośrednim wsadem do Kreatora diety w zakładce „Współpraca” - to one definiują, ile kcal i jak rozłożone makroskładniki ma mieć każdy dzień diety klienta.

Trzy moduły, jedno równanie

Zakładka łączy trzy moduły, które razem opisują jedno równanie: bilans energetyczny.

Zapotrzebowanie energetyczne (CPM) - ile kalorii klient spala w ciągu dnia, wyliczane w sekcji „Typ dnia”.

Założenia diety - planowana kaloryczność.

Bilans i prognoza - przewidywany efekt w czasie, widoczne na górze ekranu. Zmiana w jednym module natychmiast aktualizuje pozostałe - to interaktywny kalkulator, nie statyczny formularz.

Jak zbudowana jest zakładka

Ekran Bilans energetyczny ma dwie główne części, ułożone pionowo:

U góry - sekcja podsumowująca: Zapotrzebowanie, Sugerowane założenia, Prognoza zmiany masy ciała oraz Symulacja (wykres lub tabela). Po prawej stałe boczne Profil z kluczowymi danymi klienta (wiek, masa, wzrost, cechy szczególne).

Pod nią - sekcja Typ dnia, w której wyliczasz CPM i ustawiasz założenia diety. Lewa kolumna to lista zdefiniowanych typów dni (np. „Codziennie” albo „Dni treningowe” + „Dni nietreningowe”). Środek to formularz Zapotrzebowania energetycznego, prawa kolumna to Założenia diety dla tego typu dnia.

Sidebar „Profil” - skąd biorą się dane do wyliczeń

Po prawej stronie zakładki, w stałym sidebarze, widzisz osiem kluczowych danych klienta używanych do wszystkich wyliczeń: Wiek, Wzrost, Masa ciała, Docelowa masa ciała, Beztłuszczowa masa ciała, Tkanka tłuszczowa, Dodatkowe cechy, Płeć.

Ikona ołówka obok nagłówka „Profil” otwiera modal „Cele i pomiary” - ten sam, który znasz z zakładki „Zdrowie i cele”. Bilans energetyczny i Zdrowie i cele współdzielą ten panel, dla wygody: dane można edytować z obu zakładek, ale fizycznie istnieją w jednym miejscu.

Komplet danych = trafniejsze wyliczenia

Im więcej pól w profilu uzupełnisz, tym dokładniejsze będą wyliczenia SPM (Spoczynkowej przemiany materii). Brak wzrostu lub masy ciała oznacza, że system nie wyliczy SPM samodzielnie - pojawi się komunikat „Brak danych do obliczenia SPM” z przyciskiem „Uzupełnij dane”, który kieruje Cię prosto do tego modalu. Beztłuszczowa masa ciała jest opcjonalna - bez niej masz dostęp do 5 wzorów bazujących na masie ciała. Z nią dochodzi kolejnych 5 wzorów bazujących na masie beztłuszczowej, dokładniejszych w pracy ze sportowcami i klientami z analizatorem składu ciała.

Panel dolny - fundament zapotrzebowania

Panel dolny to serce tej zakładki. Tutaj definiujesz, ile kalorii klient realnie spala w różnych dniach tygodnia i ile jakie wartości zamierzasz zaplanować w jego planie żywieniowym.

Dlaczego typy dni

Zapotrzebowanie kaloryczne klienta nie jest takie samo w każdy dzień tygodnia. Sportowiec ma inne zapotrzebowanie w dniu treningowym, inne w dniu odpoczynku. Klient pracujący zmianowo ma inne w dni robocze, inne w weekendy. Zamiast uśredniać tygodniowe zapotrzebowanie do jednej liczby (i tracić precyzję), w alloweat możesz zdefiniować kilka typów dni, każdy z własnym CPM i własnymi założeniami diety, i przypisać je do konkretnych dni tygodnia.

Domyślnie każdy klient ma jeden typ dnia: „Codziennie”, do którego przypisane są wszystkie dni tygodnia (Pn-Nd). W tym wariancie pracujesz na jednej, uśrednionej wartości zapotrzebowania i jednych założeniach. Dla większości klientów to wystarczy.

Kiedy warto dodać kolejny typ dnia

Drugi typ dnia warto stworzyć, gdy zapotrzebowanie klienta wyraźnie różni się w określone dni tygodnia. Najczęstsze scenariusze:

Klient trenujący - Dni treningowe (wyższy CPM, wyższa energetyczność, więcej węglowodanów okołotreningowych) vs Dni nietreningowe (niższy CPM, mniej węglowodanów, więcej tłuszczu).

Klient pracujący fizycznie - Dni robocze (wysoki PAL, wyższe zapotrzebowanie) vs Weekendy (siedzący tryb).

Klient z cykliczną redukcją - np. carb cycling w sporcie, dni o niższych i wyższych węglowodanach naprzemiennie.

Aby dodać typ dnia, klikasz „+ Dodaj typ dnia” w lewej kolumnie. System tworzy nowy kafelek, do którego przepisujesz część dni tygodnia z dotychczasowego typu - pillami dni tygodnia na górze formularza zaznaczasz, które dni należą do tego nowego typu.

Każdy dzień tygodnia należy do dokładnie jednego typu

System pilnuje, żeby suma dni przypisanych do wszystkich typów dni dała pełen tydzień, bez nakładania się. Jeśli przypiszesz „Wtorek” do typu „Dni nietreningowe”, automatycznie zniknie on z typu „Dni treningowe”. Dzień nie może należeć do dwóch typów jednocześnie ani „wypaść” z żadnego - to gwarancja, że dla każdego dnia masz jednoznacznie zdefiniowane założenia.

Toggle PL/EN - nazwa typu dnia w obu językach

Każdy typ dnia ma toggle PL/EN obok pola Nazwa. W wersji PL wpisujesz „Dni treningowe”, w wersji EN „Training days” - system użyje odpowiedniej nazwy w zależności od języka, który klient ma ustawiony w aplikacji. To samo dotyczy całego programu żywieniowego (zakładka „Współpraca”): klienci anglojęzyczni widzą wersję EN, polskojęzyczni - PL.

Zapotrzebowanie energetyczne - od SPM do CPM

Środkowa kolumna sekcji Typ dnia to formularz wyliczenia CPM (Całkowitej przemiany materii) - czyli ile kcal klient realnie spala w ciągu doby. Wyliczenie odbywa się w dwóch krokach: najpierw SPM (Spoczynkowa przemiana materii), potem SPM × PAL = CPM.

SPM - Spoczynkowa przemiana materii

SPM to ilość kalorii, które klient spala w spoczynku, na podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych. System wylicza ją na podstawie danych z Profilu (wzrost, masa, wiek, płeć) - z możliwością wyboru jednego z 10 dostępnych wzorów.

Dropdown „Wzór” pokazuje dwie grupy wzorów:

Bazujące na masie ciała (5 wzorów) - używają wzrostu, wagi, wieku i płci. Dostępne zawsze, gdy te dane są w Profilu:

Mifflin-St Jeor (1990)

Harris-Benedict (1918/1919)

FAO/WHO/UNU (1985)

Owen (1987)

Schofield (1985)

Bazujące na beztłuszczowej masie ciała (5 wzorów) - używają beztłuszczowej masy ciała (FFM), znanej z analizatora składu ciała. Dostępne, gdy klient ma uzupełnioną tę wartość:

Cunningham (1991)

Mifflin (1990)

Cunningham (1980)

Owen (1987)

Wang (2000)

Wzory bazujące na FFM są dokładniejsze, ale wymagają danych

Wzory z grupy „Beztłuszczowa masa ciała” uwzględniają faktyczny skład ciała klienta - masa mięśni „spala” więcej kalorii niż masa tłuszczowa, więc dwóch klientów o tej samej wadze i wzroście może mieć różną SPM, jeśli różnią się składem. To kluczowe dla sportowców i osób o nietypowej budowie. Wybór jednego z tych wzorów wymaga, by w Profilu była uzupełniona Beztłuszczowa masa ciała - bez niej wzór nie da wyniku. System nie blokuje wyboru, ale wyświetli komunikat o brakujących danych.

Wartość SPM pokazuje się obok dropdownu i jest edytowalna - możesz ją zmodyfikować ręcznie (ikona ołówka), jeśli masz dokładniejszy pomiar (np. z kalorymetrii pośredniej) albo chcesz świadomie odstąpić od wzoru.

PAL - Współczynnik aktywności fizycznej

PAL to mnożnik, który mówi, ile razy klient spala więcej kalorii ponad SPM, dzięki swojej aktywności w ciągu dnia. PAL = 1.4 oznacza siedzący tryb życia, PAL = 2.0 oznacza wysoką aktywność.

Wartość PAL ustawiasz dwoma suwakami, które razem dają jeden wynik:

Poziom aktywności dziennej (w szkole lub w pracy) - skala od „Bardzo niski” do „Wysoki”. Określa, jak aktywny jest klient w ciągu dnia roboczego: pracownik biurowy to „Bardzo niski”, kelnerka „Średni”, pracownik fizyczny „Wysoki”.

Poziom aktywności treningowej (czas wolny, aktywność) - skala od „Bardzo niski” do „Bardzo wysoki”. Określa, ile aktywności klient ma poza obowiązkami: brak treningów to „Bardzo niski”, codzienne treningi siłowe „Wysoki”, sport zawodowy „Bardzo wysoki”.

Suma obu suwaków daje liczbowy PAL widoczny w polu po prawej (np. 1.6). PAL też jest edytowalny ręcznie ikoną ołówka - przydatne, gdy masz precyzyjniejsze dane (np. z opaski sportowej zliczającej kalorie wydatkowane).

CPM - Całkowita przemiana materii

CPM = SPM × PAL. To liczba, która Cię najbardziej interesuje: ile kalorii dziennie klient realnie wydatkuje w tym typie dnia. Wartość pokazuje się w wyróżnionym boksie pod suwakami (np. „CPM: 2381 kcal”) i jest edytowalna ręcznie, jeśli chcesz ją skorygować niezależnie od SPM × PAL.

To CPM jest tym, co system porównuje z celem klienta, żeby obliczyć bilans dnia.

Założenia diety - co dajesz klientowi

Prawa kolumna sekcji Typ dnia to formularz Założeń diety. Tu ustawiasz, ile kalorii i jakie makroskładniki ma mieć dieta klienta w tym typie dnia. Te wartości są bezpośrednim wsadem do Kreatora diety w zakładce „Współpraca”.

Energetyczność - ile kalorii

Pole główne: ile kcal ma mieć dieta w tym typie dnia. Wpisujesz wartość ręcznie, ustawiasz suwakiem albo używasz przycisku „Oblicz”, który automatycznie liczy energetyczność na podstawie sumy makroskładników (białko × 4 + tłuszcze × 9 + węglowodany × 4).

Sugerowane założenia diety - szybka sugestia od systemu

Na samej górze zakładki, obok „Zapotrzebowania energetycznego”, widzisz boks „Sugerowane założenia diety” z liczbą i fioletowym ptaszkiem. System wylicza tę sugestię na podstawie celu klienta (z zakładki „Zdrowie i cele”):

Redukcja masy ciała → CPM - 500 kcal (umiarkowany deficyt, ok. 0.5 kg/tydzień)

Utrzymanie masy ciała → CPM (bilans zerowy)

Budowa masy mięśniowej → CPM + 500 kcal (umiarkowana nadwyżka)

Klikając fioletowy ptaszek, zatwierdzasz sugestię - wartość przenosi się do pola Energetyczność w Założeniach diety, a stamtąd do Kreatora diety przy budowaniu programu żywieniowego.

Sugestia to punkt wyjścia

Sugerowane założenia są pomocą startową - bazują na ogólnym założeniu (-500 / 0 / +500 kcal względem CPM) i celu z profilu klienta. Możesz je przyjąć jednym kliknięciem ptaszka albo zignorować i wpisać własną wartość. Dla klienta z większą nadwagą warto rozważyć większy deficyt (np. -700 kcal), dla osoby o niskiej masie wyjściowej - łagodniejszy (np. -300 kcal). System nie wymusza sugestii - Twoja decyzja kliniczna zawsze ma pierwszeństwo.

Makroskładniki w trzech jednostkach

Pod Energetycznością masz trzy pola makroskładników: Białko, Tłuszcze, Węglowodany. Każde z nich ma:

pole liczbowe z wartością,

suwak do szybkiej zmiany proporcji,

tag procentowy nad suwakiem (udział w sumie energetycznej),

przycisk „Oblicz” - autosugeruje wartość proporcjonalnie do Energetyczności i pozostałych makro.

Nad polami masz toggle jednostek: g / g/kg / %. To ta sama wartość w trzech formatach - przełączasz tylko sposób wyświetlania, dane się nie zmieniają:

g - bezwzględnie, w gramach (np. 100 g białka). Najprostszy wgląd, gotowy do interpretacji w gramaturze.

g/kg - gramy na kilogram masy ciała (np. 1.4 g białka/kg). Standard w żywieniu sportowym i klinicznym, niezależny od masy klienta.

% - procent udziału w sumie energetycznej (np. 21% białka). Najczęściej w opisie diety dla klienta, bo intuicyjny.

Komunikat „Założenia sumują się do 100%”

Na dole sekcji widzisz zielony lub czerwony komunikat informujący, czy suma procentowa makroskładników wynosi 100%. Jeśli białko + tłuszcze + węglowodany dają np. 95%, system pokazuje czerwony komunikat z konkretną sumą („Założenia NIE sumują się do 100%”). To gwarancja, że Twoje założenia są spójne energetycznie z liczbą kalorii w Energetyczności. Dopóki suma nie wynosi 100%, dieta wygenerowana w Kreatorze może mieć rozjeżdżające się parametry.

Bilans i prognoza - co z tego wszystkiego wynika

Wracając na górę ekranu - sekcja Prognoza zmiany masy ciała pokazuje, jaki efekt da Twój bilans (CPM - E) w czasie.

Cztery wyświetlane metryki:

Bilans kcal - sumaryczny deficyt lub nadwyżka kaloryczna w wybranym okresie (np. -3850 kcal w tydzień = -550 kcal/dzień średnio).

Zmiana w kg - ile kilogramów klient teoretycznie straci/zyska w wybranym okresie (przyjmuje się, że 1 kg tkanki tłuszczowej ≈ 7700 kcal).

Zmiana w % - ta sama zmiana, wyrażona jako procent obecnej masy ciała klienta.

Czas do celu - ile potrwa osiągnięcie docelowej masy ciała (z Profilu) przy aktualnych założeniach.

Dropdown „Pokaż prognozę dla:” pozwala spojrzeć na te liczby w różnych horyzontach: tydzień, miesiąc, dłużej - co ułatwia rozmowę z klientem o realistycznych oczekiwaniach.

Symulacja - co jeśli zmienimy parametry

Pod Prognozą jest moduł Symulacja, który pozwala bawić się dwoma suwakami: Czas do celu i Tempo zmian (kg/tydzień) - i widzieć, jak zmienia się prognoza.

Wykres i tabela - dwa widoki tych samych danych

Toggle Wykres / Tabela pozwala wybrać formę prezentacji:

Wykres - liniowy, intuicyjny, dobry do pokazania klientowi „za 8 tygodni będziesz tutaj”.

Tabela - tygodniowa tabela z dokładnymi wartościami masy ciała, zmiany w kg i zmiany w % dla każdego tygodnia. Dwie kolumny: Bilans (na podstawie aktualnych założeń) i Symulacja (na podstawie pozycji suwaków). Lepsze, gdy klient lubi konkrety liczbowe.

Suwaki synchronizują się z Prognozą

To, co dzieje się w Symulacji, natychmiast aktualizuje pola w sekcji „Prognoza zmiany masy ciała” powyżej - i odwrotnie. Czas do celu, Zmiana w kg, Tempo zmian - wszystko jest tym samym zestawem powiązanych zmiennych, prezentowanych w różnych miejscach. Przesunięcie suwaka „Tempo zmian” z 0.5 do 0.75 kg/tydzień natychmiast skróci wartość „Czas do celu” w Prognozie i pogłębi czerwony bilans w „Bilans kcal”.

Symulacja jest narzędziem rozmowy z klientem

Najwięcej wartości Symulacja daje, gdy używasz jej na żywo z klientem: pokazujesz wykres, przesuwasz suwaki - „chcesz schudnąć szybciej? Patrz, w 4 tygodnie zamiast 8. Ale wtedy deficyt to -1000 kcal/dzień, czyli realnie te 1381 kcal/dzień, podczas gdy Twoje SPM wynosi 1515 kcal”. To bardzo skuteczne narzędzie do urealnienia oczekiwań i wspólnego ustalenia tempa, które klient faktycznie utrzyma. Dużo skuteczniejsze niż dyktowanie liczby.

Co skonfigurować po pierwszej konsultacji

Sugerowana kolejność uzupełniania zakładki Bilans energetyczny dla nowego klienta:

Sidebar Profil - kliknij ołówek przy „Profil” i uzupełnij Cele i pomiary (wzrost, masa, wiek, płeć, docelowa masa, ewentualnie tkanka tłuszczowa).

Wzór SPM - wybierz wzór dopasowany do klienta. Dla większości dorosłych Mifflin-St Jeor (1990). Dla sportowca z analizatorem składu ciała - Cunningham (1991).

Suwaki PAL - ustaw dwa suwaki aktywności dziennej i treningowej, na podstawie wywiadu z klientem (zakładka „Wizyty”).

Sprawdź CPM - upewnij się, że wyliczone CPM odpowiada Twojej intuicji klinicznej. Jeśli odbiega, zweryfikuj PAL i ewentualnie wybór wzoru.

Sugerowane założenia diety - kliknij fioletowy ptaszek przy sugestii, jeśli odpowiada Twojej koncepcji pracy z klientem. Jeśli nie - wpisz własną wartość Energetyczności.

Makroskładniki - ustaw proporcje makro w wybranej jednostce (g / g/kg / %). Upewnij się, że komunikat na dole jest zielony („Założenia sumują się do 100%”).

Dodatkowe typy dni - jeśli klient trenuje, dodaj „Dni treningowe” i „Dni nietreningowe” z osobnymi założeniami.

Symulacja z klientem - przejrzyjcie prognozę razem na koniec konsultacji. Pokaż wykres, ustalcie realistyczne tempo zmian.

Bilans ma wpływ na program żywieniowy

Wartości z tej zakładki przenoszą się bezpośrednio do Kreatora diety w zakładce „Współpraca”. Każdy dzień diety budowany jest pod konkretne CPM i Energetyczność z odpowiedniego typu dnia. Solidnie skonfigurowany Bilans oszczędza godziny pracy później - algorytm autogenerowania w Kreatorze opiera się właśnie na tych liczbach. Tu nie warto chodzić na skróty: 10 minut spędzonych w Bilansie oszczędza godziny przy układaniu programu.